13 Pułk Ułanów Wileńskich to oddział kawalerii Samoobrony Litwy i Białorusi, Wojska Litwy Środkowej, Wojska Polskiego II RP oraz Armii Krajowej. Pułk ten stacjonował
w garnizonie Nowa Wilejka, a jego szwadron zapasowy w garnizonie Wołkowysk.
Święto pułkowe obchodzone było 25 lipca, w rocznicę boju pod Janowem w 1920 roku.
27 grudnia 1918, w majątku Pośpieszka pod Wilnem, z oddziałów konnych Samoobrony Litwy i Białorusi, sformowany został 1 Pułk Ułanów Wileńskich. Nastepnego dnia pułk przeniesiony został go garnizonu Wilno, do koszar na Antokolu. W czerwcu 1919 otrzymał numer i nazwę.
Był słynny ze służących w nim wielu tzw. "zagończyków", do których zaliczał się także jego pierwszy dowódca mjr Władysław Dąbrowski ps. "Dąb". Po wcieleniu Pułku do odrodzonego Wojska Polskiego, nadano mu nazwę 13 Pułku Ułanów, pomijając przydomek "wileński". Pomimo to, od pierwszych dni swego istnienia nosił nieoficjalnie tę nazwę, podkreślając pochodzenie jego żołnierzy.
Następnie Pułk wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej, odznaczając się licznymi zagonami i rajdami na tyły przeciwnika. 29 czerwca 1919 r. gen. Edward Rydz-Śmigły wręczył w Wilnie delegacji, przybyłej z frontu, sztandar pułkowy. Po wyprawie kijowskiej
w 1920 w Pułku znalazło się wielu ułanów z rozwiązanego Tatarskiego Pułku Ułanów im. płk. Mustafy Achmatowicza, stąd przejął on jego tradycje.
W końcu 1921 Pułk pełnił służbę na granicy z Litwą, a następnie przez krótki czas stacjonował w Głębokiem. Ostatecznie pod koniec 1922 został przeniesiony do Nowej Wilejki pod Wilnem, gdzie przebywał do końca istnienia II RP. Pułk Ułanów Wileńskich przodował
w wyszkoleniu bojowym, wykształceniu obywatelskim i dyscyplinie wojskowej wśród formacji kawaleryjskich.
18 marca 1930r. Minister Spraw Wojskowych nadał jednostce nazwę 13 Pułk Ułanów Wileńskich
Minister Spraw Wojskowych rozkazem z 9 czerwca 1936 nadał 1. szwadronowi nazwę "Tatarskiego". Od tego roku zaczęto kierować do niego wszystkich poborowych Tatarów polskich. Podczas uroczystego składania serca marszałka Józefa Piłsudskiego na cmentarzu wileńskim na Rossie 1. szwadron pełnił honorową asystę. Pierwszym jego dowódcą był rtm. Michał Bohdanowicz. Po nim dowodzili krótko rtm. Bazyli Marcisz i rtm. Jan Tarnowski.
Od 25 października 1938 dowództwo objął rtm. Aleksander Jeljaszewicz. Obok niego
w szwadronie służyli także Tatarzy, absolwenci pułkowej szkoły podoficerskiej. Podczas święta pułkowego 25 lipca 1937 wręczono szwadronowi buńczuk wykonany według wzorów starotatarskich, który ufundowany został przez całą społeczność tatarską Polski.
Wojna obronna 1939
W wojnie obronnej 1939 13 Pułk Ułanów Wileńskich pod dowództwem ppłk. dypl. Józefa Szostaka walczył w składzie Wileńskiej Brygady Kawalerii płk. dypl. Konstantego Druckiego-Lubeckiego. Brał udział od 2 do 5 września w zaciętych walkach pod Piotrkowem Trybunalskim. W dniach 9 i 10 września poniósł dotkliwe straty w czasie przeprawy przez Wisłę, na przyczółku pod Maciejowicami. Następnie walczył na Lubelszczyźnie. Rozbity został na przeprawie pod Tomaszowem Lubelskim koło wsi Suchowola. 1 szwadronowi przypisuje się wykonanie jednej z szarż kawaleryjskich przeprowadzonych we wrześniu 1939 roku. Doszło do niej pod dowództwem rotmistrza Jeljaszewicza w okolicach Maciejowic.
Sztandar Pułku zachowany przez żołnierzy nie został odnaleziony do dnia dzisiejszego. Po bitwie część ułanów przez jakiś czas błądziła po nieznanym terenie, zachowując przy tym karność i dyscyplinę. Wkrótce weszła w skład Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Polesie" gen. Franciszka Kleeberga. Inna grupa na czele z rtm. A. Jeljaszewiczem podążyła ku granicy węgierskiej.
W ramach Armii Krajowej
Poszczególne pododdziały 13 Pułku Ułanów Wileńskich AK zostały odtworzone w 1944
w Okręgu Wileńskim AK w kilku ośrodkach: dywizjon konny na terenie Puszczy Rudnickiej, szwadron konny przy 3 Brygadzie Wileńskiej AK, pluton konny przy 4 Brygadzie Wileńskiej AK oraz pluton konny na terenie Puszczy Kampinoskiej.
Dowódcy:
· mjr Władysław Dąbrowski (1918-1920)
· płk Eugeniusz Ślaski (1920)
· płk Mścisław Butkiewicz (1920-1922)
· tyt. płk Terencjusz O’Brien de Lacy (1922)
· płk Rajmund Tomasz Brzozowski (1922-1925)
· płk Aleksander Kunicki (1925-1927)
· płk dypl. Adam Korytowski (XI 1927 - III 1930)
· ppłk dypl. Czesław Chmielewski (1930-1937)
· płk Kazimierz Żelisławski (1937-1939)
· ppłk dypl. Józef Szostak (1939)
Oficerowie:
· por. Ignacy Cieplak
· por. Grzegorz Cydzik
Barwy i symbole pułkowe
29 czerwca 1919, w Wilnie, gen. ppor. Edward Śmigły-Rydz wręczył delegacji przybyłej
z frontu sztandar pułku, który ufundowany był przez społeczeństwo ziemi wileńskiej.
27 września 1939 por. Tadeusz Batorowicz odjął płachtę sztandaru od drzewca. Pokrowiec, orła i szarfy zakopali ułani w zagajniku. W momencie kapitulacji, na rozkaz dowódcy
4 szwadronu, por. Batorowicz zakopał sztandar przy drodze Medyka- Przemyśl. W latach 1971-1973 aktywną akcję poszukiwania sztandaru pułku podjął mjr. Norbert Binder, syn podoficera pułku. 20 października 1979 odnalazł on pod Medyką puszkę grotu sztandaru 13 p.uł., z numerem 13 na przedniej ściance podstawy. Jedyny relikt ze sztandaru 13 pułku trafił do zbiorów Muzeum WP.
Proporczyk
· Proporczyki na lancach i patkach mundurów były w kolorze różowym z chabrowym wąskim paskiem pośrodku.
· Na czapkach rogatywkach – otok różowy.
· W 1. szwadronie tatarskim na proporczykach mundurowych dodatkowo pozłacany emblemat w formie półksiężyca z gwiazdą.